DAO governance is een manier van besturen die je nergens anders tegenkomt. Geen directeur aan de top, geen raad van bestuur die de beslissingen neemt. In plaats daarvan stemmen gewone leden samen over de toekomst van een organisatie. Dit gebeurt via het internet, met behulp van blockchaintechnologie. Het klinkt misschien futuristisch, maar duizenden mensen doen het al elke dag. De vraag is: hoe werkt zoiets in de praktijk, en wat zijn de voor en nadelen?
Wat een DAO precies is en hoe het werkt
Een DAO staat voor Decentralized Autonomous Organization, oftewel een gedecentraliseerde autonome organisatie. Dat betekent dat er geen centrale partij is die de macht heeft. De regels van de organisatie liggen vast in zogeheten smart contracts. Dat zijn zelfuitvoerende programmacode die op een blockchain draaien. Zodra aan een bepaalde voorwaarde is voldaan, voert het contract automatisch een actie uit, zonder dat iemand daar handmatig iets voor hoeft te doen. Leden van een DAO krijgen stemrecht via tokens, digitale munten die op de blockchain staan. Hoe meer tokens iemand bezit, hoe groter zijn of haar stem bij beslissingen. Zo kan iedereen meedoen, van een kleine investeerder in een klein dorp tot een grote speler in een stad aan de andere kant van de wereld.
Hoe besluitvorming binnen een DAO verloopt
Stel dat een lid van een DAO een nieuw voorstel wil doen, bijvoorbeeld om geld uit de gezamenlijke kas te gebruiken voor een nieuw project. Dat lid plaatst het voorstel op het platform van de DAO. Daarna kunnen alle tokenhouders stemmen. Is de meerderheid voor, dan wordt het voorstel automatisch uitgevoerd via het smart contract. Dit proces heet on-chain voting, stemmen dat direct op de blockchain plaatsvindt. Sommige DAO’s gebruiken ook off-chain stemmen, waarbij de discussie en stemming buiten de blockchain plaatsvinden en pas daarna worden uitgevoerd. Het bestuur binnen een DAO is daarmee volledig transparant. Iedereen kan de stemmingen en resultaten inzien. Dat maakt manipulatie moeilijker dan in traditionele organisaties.
De uitdagingen van gedecentraliseerd bestuur
Toch kleven er ook echte nadelen aan deze manier van organiseren. Een van de grootste problemen is de opkomst bij stemmingen. In veel DAO’s doet maar een klein deel van de tokenhouders mee aan beslissingen. Dat betekent dat een minderheid toch grote invloed heeft op de uitkomst. Daarnaast zorgt de verdeling van tokens soms voor ongelijkheid. Als een klein aantal leden heel veel tokens bezit, hebben zij in feite meer macht dan de rest. Dat is een patroon dat ook bij traditionele bedrijven voorkomt. Een ander punt is de snelheid. Grote beslissingen kunnen weken duren als het stemproces lang loopt. In een snel veranderende markt kan dat een nadeel zijn. Tot slot is er het juridische vraagstuk. In de meeste landen hebben DAO’s geen officiële rechtspersoonlijkheid. Dat maakt het ingewikkeld bij contracten, belastingen of juridische conflicten.
Bekende voorbeelden en de toekomst van decentraal bestuur
MakerDAO is een van de bekendste voorbeelden. Deze DAO beheert een gedecentraliseerde munt, de DAI, en laat tokenhouders beslissen over de regels rondom die munt. Een ander voorbeeld is Uniswap, een gedecentraliseerde beurs waar gebruikers ook via stemming invloed hebben op het beleid. De interesse in decentraal bestuur groeit, ook buiten de cryptowereld. Denk aan gemeenschappen rondom kunst, muziek of gaming die een DAO opzetten om samen beslissingen te nemen over gedeeld eigendom. Wyoming in de Verenigde Staten was in 2021 de eerste staat die DAO’s een officiële juridische status gaf. Andere landen bekijken soortgelijke wetgeving. Of dit de standaard wordt voor toekomstige organisaties is nog onzeker, maar de interesse neemt duidelijk toe.
Veelgestelde vragen
Wat zijn tokens en waarom zijn ze belangrijk bij een DAO?
Tokens zijn digitale eenheden die op een blockchain staan. Bij een DAO geven ze de houder stemrecht. Wie meer tokens heeft, heeft meer invloed op beslissingen. Tokens zijn dus niet alleen een soort digitale munt, maar ook een bewijs van lidmaatschap en zeggenschap binnen de organisatie.
Kan iedereen lid worden van een DAO?
In de meeste gevallen kan iedereen lid worden van een DAO door tokens te kopen of te verdienen. Er is geen sollicitatieprocedure of goedkeuring nodig van een bestuurder. Wel heb je een digitale portemonnee nodig en toegang tot de blockchain waarop de DAO draait.
Hoe veilig is een DAO?
De veiligheid van een DAO hangt sterk af van de kwaliteit van de smart contracts. Als er een fout in de code zit, kan die worden misbruikt. Dat is in het verleden ook gebeurd, zoals bij de bekende hack van “The DAO” in 2016, waarbij miljoenen dollars verloren gingen. Goede audits van de code zijn daarom onmisbaar.
Zijn DAO’s belastingplichtig?
Of een DAO belasting moet betalen hangt af van het land en de juridische status van de organisatie. In de meeste landen is dat nog niet duidelijk geregeld. Leden die inkomsten ontvangen via een DAO zijn in veel gevallen wel persoonlijk belastingplichtig. Het is verstandig om daar juridisch advies over in te winnen.