NFT collecties zijn de afgelopen jaren een vast onderdeel geworden van gesprekken over digitale kunst, gaming en online eigenaarschap. Veel mensen horen de term en denken aan dure plaatjes van apen of pixelfiguren, maar er zit veel meer achter. Een NFT is een uniek digitaal bestand dat op een blockchain is vastgelegd. Die blockchain is een soort openbaar register waar iedereen in kan kijken. Daarin staat wie de eigenaar is van een bepaald digitaal object. Dat object kan een afbeelding zijn, maar ook muziek, een videoclip, een toegangskaart voor een evenement of een item in een computerspel.
Hoe een digitale verzameling eigenlijk werkt
Een NFT staat voor non-fungible token. Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg dat het om iets unieks gaat dat niet zomaar inwisselbaar is voor een identiek exemplaar. Een gewone euro is fungible: jouw euro en mijn euro zijn precies hetzelfde waard en volledig uitwisselbaar. Een NFT is dat niet. Elk token heeft een unieke code die het onderscheidt van alle andere tokens, ook als twee digitale bestanden er voor een buitenstaander hetzelfde uitzien. Een digitale verzameling bestaat dan ook uit meerdere van zulke unieke tokens, vaak met kleine onderlinge verschillen in kleur, achtergrond of andere kenmerken. Hoe zeldzamer een kenmerk is, hoe meer mensen bereid zijn voor dat specifieke exemplaar te betalen.
Bekende voorbeelden van digitale token verzamelingen
De Bored Ape Yacht Club is waarschijnlijk de meest bekende tokenreeks ter wereld. Deze verzameling bestaat uit tienduizend getekende apen, elk met een andere combinatie van kleding, uitdrukkingen en achtergronden. Sommige exemplaren zijn voor omgerekend miljoenen euro’s van eigenaar gewisseld. Een andere bekende reeks is CryptoPunks, een van de allereerste digitale reeksen die ooit werd uitgegeven. Die bestaat uit pixels figuren en geldt inmiddels als een soort historisch erfgoed binnen de wereld van blockchain kunst. Naast deze grote namen zijn er duizenden kleinere projecten, sommige gemaakt door onbekende kunstenaars die zo een publiek proberen te bereiken voor hun werk. Het platform OpenSea is een van de plekken waar zulke digitale objecten gekocht en verkocht worden.
Wat het bezit van een NFT betekent in de praktijk
Eigenaar zijn van een digitaal token betekent niet automatisch dat je ook de auteursrechten bezit. Je hebt in de meeste gevallen het recht om te zeggen dat jij de geregistreerde eigenaar bent van dat specifieke digitale object. De kunstenaar behoudt meestal de rechten op het originele werk. Vergelijk het met het kopen van een gedrukte poster: jij bezit de poster, maar de fotograaf bezit het originele beeld. In sommige projecten krijgen kopers wel extra rechten, zoals het mogen gebruiken van het beeld voor persoonlijke producten. Dat verschilt per project en staat beschreven in de voorwaarden. Het is dus verstandig om die goed te lezen voordat je iets koopt.
De markt voor NFT projecten in beweging
Rond 2021 en 2022 bereikte de handel in digitale tokens een enorme piek. Prijzen schoten omhoog en er was veel media aandacht. Daarna zakte de markt flink in en verloren veel tokens het grootste deel van hun waarde. Dat heeft geleid tot meer nuchterheid in de sector. Veel mensen zien tokens nu minder als een snelle investering en meer als een manier om kunst te verzamelen of onderdeel te worden van een online gemeenschap. Sommige projecten bieden hun houders toegang tot besloten forums, evenementen of stemrechten over de toekomst van het project. Die combinatie van eigenaarschap en gemeenschap is voor veel kopers een grotere motivatie geworden dan het potentiële financiële rendement. Of dat op lange termijn standhoudend is, moet nog blijken.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een NFT en een gewone digitale afbeelding?
Een gewone digitale afbeelding kan eindeloos gekopieerd worden zonder dat iemand weet wie het origineel bezit. Een NFT is een digitaal bestand waarbij op de blockchain staat vastgelegd wie de officiële eigenaar is. Die eigendomsregistratie is uniek en kan niet vervalst worden.
Kan iedereen zelf een NFT maken en verkopen?
Ja, iedereen kan in principe een eigen digitaal token aanmaken. Dit heet minting. Op platforms als OpenSea of Rarible kun je een digitaal bestand uploaden en er een token van maken. Je betaalt daarvoor soms een kleine vergoeding, afhankelijk van het netwerk dat je gebruikt.
Is investeren in NFT projecten risicovol?
Investeren in digitale tokens brengt grote risico’s met zich mee. De markt is grillig en prijzen kunnen snel stijgen of dalen. Veel projecten zijn na een tijdje waardeloos geworden. Het is verstandig om alleen geld te besteden dat je kunt missen en je goed in te lezen voordat je iets koopt.
Wat houdt een blockchain precies in bij digitale tokens?
Een blockchain is een openbaar digitaal register dat op duizenden computers tegelijk wordt bijgehouden. Elke transactie wordt daarin opgeslagen en kan niet achteraf worden aangepast. Bij digitale tokens wordt op die manier bijgehouden wie een bepaald object bezit en wie het eerder in handen had.