De Bitcoin basis begrijpen is makkelijker dan de meeste mensen denken. Bitcoin is digitaal geld dat bestaat zonder bank, zonder overheid en zonder centraal beheer. Het werd in 2009 uitgevonden door iemand met de schuilnaam Satoshi Nakamoto. Niemand weet wie dat precies is. Sindsdien is deze digitale munt uitgegroeid tot het bekendste voorbeeld van cryptogeld ter wereld. Miljoenen mensen bezitten het, verhandelen het of willen er gewoon meer over weten.
Hoe bitcoin werkt zonder bank
Bij gewoon geld regelt een bank alles. Jij stuurt geld, de bank verwerkt de betaling en houdt bij wie wat heeft. Bij bitcoin werkt dat anders. Alle transacties worden opgeslagen in een openbaar register dat de blockchain heet. Dit register staat niet op één plek, maar op duizenden computers tegelijk over de hele wereld. Iedereen kan meekijken, maar niemand kan iets aanpassen zonder toestemming van het netwerk. Dit maakt het systeem veilig en onafhankelijk. Je kunt bitcoin versturen naar iemand aan de andere kant van de wereld, zonder dat een bank ertussen zit. De betaling gaat direct van jou naar de ontvanger.
Waar bitcoin vandaan komt en hoe de voorraad werkt
Er zullen nooit meer dan 21 miljoen bitcoins bestaan. Dat is vastgelegd in de code van het systeem zelf. Nieuwe bitcoins worden aangemaakt via een proces dat mining heet. Daarbij lossen computers moeilijke rekenpuzzels op. Als een computer zo’n puzzel oplost, ontvangt de eigenaar een beloning in bitcoin. Dit proces vraagt heel veel rekenkracht en energie. Naarmate er meer bitcoins zijn aangemaakt, wordt de beloning per keer kleiner. Dit heet de halving. De schaarste die zo ontstaat, is een van de redenen waarom de prijs van één bitcoin zo hoog kan oplopen. Op het moment dat een grote groep mensen tegelijk wil kopen, maar het aanbod beperkt is, stijgt de prijs snel.
Bitcoin bewaren en kopen
Om bitcoin te kunnen ontvangen of bewaren, heb je een digitale portemonnee nodig, ook wel wallet genoemd. Zo’n wallet slaat geen munten op, maar bewaart een geheime sleutel waarmee jij kunt bewijzen dat bepaalde bitcoin van jou zijn. Die sleutel is een lange reeks letters en cijfers. Verlies je die sleutel, dan ben je je bitcoin kwijt. Er is geen klantenservice die je verder helpt. Bitcoin kopen kan via een exchange, een platform waar je digitale munten kunt kopen en verkopen. In Nederland zijn meerdere betrouwbare platforms beschikbaar. Je betaalt er met gewoon geld, zoals euro’s, en ontvangt bitcoin op je wallet. Let altijd op de kosten die zo’n platform rekent, want die verschillen per aanbieder.
Risico’s en belasting bij bitcoin
De prijs van bitcoin schommelt sterk. In korte tijd kan de waarde verdubbelen, maar ook halveren. Dat maakt het een risicovolle bezitting, zeker als je er veel geld in stopt. Beleggers spreken dan ook van een volatiel vermogensbestanddeel. In Nederland moet je bitcoin opgeven bij je belastingaangifte. De Belastingdienst ziet het als vermogen in box 3. Je betaalt dus belasting over de waarde van je bitcoin op 1 januari van het betreffende jaar, net zoals bij een spaarrekening of aandelenbezit. Het is verstandig dit goed bij te houden, want de Belastingdienst let steeds beter op cryptobezit. Platforms zijn in sommige gevallen verplicht om gegevens door te geven aan de overheid.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen bitcoin en andere cryptomunten?
Bitcoin was de eerste cryptomunt en heeft het grootste netwerk en de hoogste naamsbekendheid. Andere cryptomunten, zoals Ethereum of Litecoin, zijn later gekomen en hebben soms andere doelen of technische eigenschappen. Bitcoin wordt vooral gezien als een digitale spaarmunt, terwijl andere munten soms ook worden gebruikt voor toepassingen zoals slimme contracten.
Kan ik met bitcoin gewoon betalen in een winkel?
Betalen met bitcoin in een fysieke winkel is in Nederland nog niet wijdverbreid. Een klein aantal webshops en dienstverleners accepteert het wel. In landen zoals El Salvador is bitcoin officieel betaalmiddel, maar in Europa is dat niet het geval. Het wordt meer gebruikt als belegging dan als dagelijks betaalmiddel.
Hoe veilig is het om bitcoin op een exchange te bewaren?
Bitcoin bewaren op een exchange is handig, maar brengt risico’s mee. Als het platform gehackt wordt of failliet gaat, kun je je bezit kwijtraken. Veel mensen kiezen daarom voor een hardware wallet, een fysiek apparaatje dat je sleutels offline bewaart. Dat is veiliger, maar vraagt meer kennis en verantwoordelijkheid van de gebruiker zelf.
Hoeveel bitcoin moet je minimaal kopen?
Je hoeft geen hele bitcoin te kopen. Een bitcoin is deelbaar tot acht decimalen. Het kleinste deel heet een satoshi. Dat betekent dat je al voor een paar euro een klein stukje bitcoin kunt aanschaffen. Zo kun je kennismaken met digitaal geld zonder meteen grote bedragen neer te leggen.