Een stablecoin is een digitaal betaalmiddel waarvan de waarde gekoppeld is aan een stabiele referentie, zoals de euro, de dollar of goud. Anders dan bitcoin of ether schommelt de waarde van een stablecoin nauwelijks, omdat er altijd een onderliggende dekking of mechanisme is dat de koers stabiel houdt. Dat maakt stablecoins bruikbaar als betaalmiddel, terwijl gewone crypto-munten door hun koersschommelingen meer op een speculatief beleggingsproduct lijken.
Hoe een stablecoin zijn waarde stabiel houdt
Er zijn drie gangbare manieren waarop een stablecoin zijn waarde op peil houdt. De meest gebruikte vorm is de fiat-gedekte stablecoin. De uitgever bewaart dan voor elke munt in omloop een gelijkwaardig bedrag in echte valuta, zoals dollars of euro’s, op een bankrekening of in een fonds. Tether (USDT) en USD Coin (USDC) werken zo: voor elke token in omloop zou er in theorie één dollar in reserve moeten staan.
Een tweede variant is de grondstoffengedekte stablecoin. Hier staat fysiek goud of een andere grondstof als onderpand. De munt vertegenwoordigt dan een vaste hoeveelheid van die grondstof. Dit type is minder gangbaar en heeft als nadeel dat je afhankelijk bent van de bewaring en controle van het fysieke onderpand.
De derde variant is de algoritmische stablecoin. Die gebruikt geen reserve in geld of goud, maar een automatisch mechanisme dat vraag en aanbod reguleert om de koers te stabiliseren. De ineenstorting van TerraUSD (UST) in 2022 heeft aangetoond hoe kwetsbaar dit type kan zijn: toen het vertrouwen wegviel, verdampte de waarde binnen dagen vrijwel volledig.
Waarvoor gebruik je een stablecoin?
Stablecoins worden gebruikt om te betalen, om waarde over te maken zonder een bank of wisselkantoor, en als tijdelijk “parkeerplek” voor crypto-geld. Wil je winst op een crypto-transactie vasthouden zonder meteen terug naar euro’s te gaan, dan wissel je naar een stablecoin. Dat scheelt soms transactiekosten en tijd.
Internationale overboekingen zijn een andere toepassing. Een stablecoin stuur je wereldwijd in minuten, tegen lagere kosten dan een traditionele bankoverschrijving. Dat is handig voor mensen die geld naar het buitenland sturen, maar let op: de ontvanger moet ook een manier hebben om de stablecoin in lokale valuta om te zetten.
Risico’s die je niet mag onderschatten
De naam “stable” suggereert veiligheid, maar er kleven wel degelijk risico’s aan. Het grootste risico bij fiat-gedekte stablecoins is het tegenpartijrisico: je vertrouwt erop dat de uitgever de reserves écht aanhoudt. Niet alle uitgevers zijn even transparant over hun reserves of worden onafhankelijk gecontroleerd.
Algoritmische stablecoins hebben bewezen zelfs volledig waardeloos te kunnen worden als het mechanisme faalt. Bij grondstoffengedekte munten speelt bewaarrisico mee: wie beheert het goud, en wat gebeurt er als die partij failliet gaat?
Verder is er het risico van regulering. Overheden wereldwijd zijn bezig regels te maken voor stablecoins. In de Europese Unie verplicht de MiCA-verordening (Markets in Crypto-Assets) uitgevers van stablecoins vanaf 2024 tot een vergunning en strikte reservevereisten. Stablecoins zonder vergunning mogen dan niet meer aangeboden worden aan Europese consumenten. De Nederlandsche Bank (DNB) houdt toezicht op de naleving hiervan in Nederland.
Het verschil tussen een stablecoin en digitaal centralebankgeld
Stablecoins worden soms verward met CBDC’s (Central Bank Digital Currency), zoals de digitale euro die de Europese Centrale Bank onderzoekt. Het verschil is wezenlijk: een CBDC wordt uitgegeven door een centrale bank en is daarmee een officieel betaalmiddel met volledige overheidsbacking. Een stablecoin wordt uitgegeven door een private partij en is dat niet. Je hebt bij een stablecoin geen garantie vergelijkbaar met het depositogarantiestelsel dat banktegoeden tot 100.000 euro beschermt.
Waar je op moet letten als je stablecoins gebruikt
- Controleer de dekking. Is er een onafhankelijke audit van de reserves? Publiceer de uitgever transparante rapportages?
- Check de vergunning. Heeft de uitgever een vergunning voor de EU-markt onder MiCA? DNB publiceert registers van vergunde partijen.
- Begrijp het mechanisme. Weet je niet hoe de stabiliteit gewaarborgd wordt, gebruik de munt dan niet als spaarmiddel.
- Let op wisselkosten. Terugwisselen naar euro’s kost altijd iets, soms meer dan je denkt bij kleine transacties.
- Belasting. In Nederland telt de waarde van stablecoins mee in box 3 van de inkomstenbelasting. Houd je transacties bij.
Een stablecoin kan een handig instrument zijn voor betalingen of als tijdelijke opslag van waarde binnen de crypto-wereld, maar het is geen risicovrij alternatief voor een gewone bankrekening. Kies bewust, controleer de uitgever en weet wat er precies achter de munt staat voordat je er serieuze bedragen in onderbrengt.